Goede machten

Dit nummer van ons kerkblad verschijnt begin januari. Daarom is het passend om te beginnen met jullie allen alle goeds toe te wensen. Wat dat goede is, is niet voor iedereen hetzelfde. Het kan in het leven van de een best iets anders zijn dan in het leven van de ander. Immers, wanneer je oud bent, niet meer zo goed ter been, kijk je anders naar de zegeningen die je gelukkig maken, dan wanneer je jong bent.

 

Ik kan het niet laten aan het begin van dit jaar een lied naar voren te halen – nummer 511 in ons Liedboek:

Door goede machten trouw en stil omgeven,
behoed, getroost, zo wonderlijk en klaar,
zo wil ik graag met u, mijn liefsten, leven,
en met u ingaan in het nieuwe jaar.

Wil nog de oude pijn ons hart vernielen,
drukt nog de last van ’t leed dat ons beklemt,
o Heer, geef onze opgejaagde zielen
het heil waarvoor Gij zelf ons hebt bestemd.

En wilt Gij ons de bittere beker geven
met gal gevuld tot aan de hoogste rand,
dan nemen wij hem dankbaar zonder beven
aan uit uw goede, uw geliefde hand.

Maar wilt Gij ons nog eenmaal vreugde schenken
om deze wereld en haar zonneschijn,
leer ons wat is geleden dan herdenken,
geheel van U zal dan ons leven zijn.

Laat warm en stil de kaarsen branden heden,
die Gij hier in ons duister hebt gebracht,
breng als het kan ons samen, geef ons vrede.
Wij weten het, uw licht schijnt in de nacht.

Valt om ons heen steeds meer het diepe zwijgen,
de eenzaamheid, die nergens uitkomst ziet,
laat ons dan allerwege horen stijgen
tot lof van U het wereldwijde lied.

In goede machten liefderijk geborgen
verwachten wij getroost wat komen mag.
God is met ons des avonds en des morgens,
is zeker met ons elke nieuwe dag.

Het is, zoals uit de eerste strofe duidelijk wordt, een nieuwjaarslied. Misschien wel het meest indrukwekkende nieuwjaarslied dat ik ken. Het werd ter gelegenheid van de jaarwisseling van 1944-1945 geschreven door Dietrich Bonhoeffer.

Bonhoeffer werd geboren in 1906 en groeide op in Berlijn. Van 1923-1927 studeerde hij theologie, eerst in Tübingen, later in de stad waar hij opgroeide (theologiestudenten in Duitsland wisselden vaak een keer van universiteit waar zij studeerden). Hij werkt een tijdje als pastor in een Duitse gemeente in Barcelona. Hij werkt en studeert in New York. Hij is pastor van een Duitse gemeente in een voorstad van Londen. In 1935 keert hij terug naar Duitsland om leiding te gaan geven aan het predikantenseminarie in Finkenwalde. Tijdens de jaren van de Tweede Wereldoorlog raakt hij betrokken bij het verzet tegen de nazi’s.

Later dit jaar zullen we stilstaan bij het feit dat 75 jaar geleden er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. Binnen kerk en theologie zullen we er dan ook aan denken, dat 75 jaar geleden een einde kwam aan Bonhoeffers leven. Hij werd namelijk vlak voor het einde van de oorlog, op 9 april 1945, op persoonlijk bevel van Hitler vermoord.

Het lied ‘In goede machten’ schreef Bonhoeffer in de gevangenis. Het is een lied dat getuigt van groot vertrouwen in God. Want waar op dat moment binnen en buiten de gevangenis de machten van het kwaad rondgaan, schrijft hij over goede machten die ons ook omgeven – goede machten, waarin wij liefderijk geborgen zijn.

*

*   *

Er zou meer over het lied te schrijven zijn – over de oude pijn, over die bittere beker, over diepe zwijgen en de eenzaamheid, die nergens uitkomst ziet.

Maar opdat dit stukje niet te lang wordt, nu nog een paar woorden over een ander thema: kerkbalans 2020. Binnen het moderamen hebben we afgesproken, dat ik daar ook iets over zou schrijven.

De meesten van jullie weten volgens mij wel, waar de actie ‘kerkbalans’ voor staat. Aan het begin van elk jaar gaan de kerkrentmeesters rond met brieven waarin zij vragen om een bijdrage voor het werk van de kerk in het dorp. Afgelopen jaren heb ik talloze keren horen zeggen dat het belangrijk is, dat er een kerk in het dorp blijft. Dat begrijp ik: het is voor het dorp van wezenlijk belang dat er een plaats, een gebouw blijft, waarin mensen samen kunnen komen – om te zingen en te bidden, om stil te zijn en een kaarsje aan te steken, om uit de Bijbel én andere bronnen te lezen op zoek naar zin. Bij die ‘zin’ horen voor mij bijvoorbeeld de goede machten, waar het lied van Bonhoeffer over spreekt. En niet alleen het gebouw is belangrijk: ook de gemeenschap. Als predikant probeer ik daar mijn bijdrage aan te leveren.

In de brief van over ‘kerkbalans’ staat een vraag: wat is de dorpskerkgemeenschap jou waard? Net zoals het lied van Bonhoeffer het waard is om bij stil te staan, is dat een vraag om niet te gauw overheen te lopen. Wil er in Luttelgeest een dorpskerk kunnen blijven, dan is jouw bijdrage daaraan heel welkom. Ik hoop dat jullie allen voor komend jaar een gulle bijdrage toezeggen!

Hartelijke groeten, ds. Dirk van Keulen