Een goed verhaal – in vele stemmen.

Afgelopen maanden hebben we ons in vorming- en toerusting-activiteiten bezig gehouden met het jaarthema van de Protestantse Kerk in Nederland: ‘Een goed verhaal’.

In een grote groep zaten we dicht opeengepakt in de consistorie om Paulus’ Brief aan Filemon te lezen. We ontdekten dat Paulus het opneemt voor een weggelopen slaaf.

In een klein groepje hebben we Bijbelvertalingen vergeleken. We lazen een bekend verhaal (de barmhartige Samaritaan) in zes vertalingen: zes kolommen naast elkaar. Welke vertaling spreekt je nu het meest aan? Er waren meer mensen uit Bant (3) dan uit Luttelgeest (2). We zouden zo’n avond nog een keer kunnen doen – laat maar weten of er interesse voor is.

En in een weer iets grotere groep heb ik vorige maand verteld over de geschiedenis van de gereformeerden en de bijbel: hoe keken zij tegen de bijbel aan? Hoe legden ze de bijbel uit? En wat is er in de loop van ongeveer honderd jaar veranderd?

 

Natuurlijk is het binnen kerk en geloof allereerst van belang om de bijbel zelf te lezen. Maar de bijbel is niet altijd even makkelijk te begrijpen; laat staan te verbinden met je eigen leven. Daarom kan het ook helpen om over de bijbel te lezen. Maar wat kun je lezen? Wanneer je een boekwinkel binnenloopt of op internet zoekt, valt er een boekenkast over je heen. Daarom wil ik dit stukje gebruiken om reclame te maken voor een boek (of beter gezegd: twee boeken).

 

Het boek dat ik bedoel is geschreven door John Barton, die werkte voor de Universiteit van Oxford in Engeland. Het verscheen vorig jaar. En eind vorig jaar verscheen ook de Nederlandse vertaling ervan. Het heet: De Bijbel; ondertitel: Het boek, de verhalen, de geschiedenis.

Barton heeft zijn leven lang onderzoek gedaan naar de bijbel. Zijn kennis is enorm. En hij heeft nu alles samengebracht in dat ene boek. Een heel dik boek. In 732 bladzijden vertelt hij hoe de bijbel als boek – als verzameling geschriften – is ontstaan en hoe de bijbel in de loop van de eeuwen is gelezen en geïnterpreteerd.

We lezen natuurlijk over de twee verzamelingen die samen de bijbel vormen en die we kennen als Oude en Nieuwe Testament. Barton vertelt over historische achtergronden waarbinnen de teksten zijn ontstaan. En we lezen ook over soorten teksten: verhalen zijn iets anders dan Psalmen, wetsteksten iets anders dan profetieën, evangeliën iets anders dan brieven.

Veel nadruk valt op de veelheid van stemmen die er in al die geschriften van Oude en Nieuwe Testament klinkt. Die veelstemmigheid betekent ook, dat niet al die stemmen hetzelfde zeggen. Dat is niet erg. Speel stemmen niet tegen elkaar uit, maar laat ze elkaar aanvullen. Ik vind het een prachtboek.

 

Verwacht ik nu ook dat jullie in groten getale naar de boekwinkel rennen om dit boek te bestellen? Om eerlijk te zijn: nee, dat verwacht ik niet. Er kleeft namelijk één nadeel aan het boek. En dat nadeel is: het is heel duur – maar liefst vijftig euro. Dat was mij ook te veel. Daarom heb ik voor iets meer dan dertig euro het Engelse origineel gekocht: A History of the Bible. The Book and its Faiths (let op: Barton schreef al eens eerder een boek onder de titel A History of the Bible – kijk dus goed naar de ondertitel als je het boek zou willen kopen).

 

Vijftig euro is wel heel veel. En niet iedereen leest zo makkelijk het Engels. Is er dan niet iets anders? Gewoon in het Nederlands. En niet zo duur.

Ja hoor! Dan denk ik aan een boek van Marius (Th.M.) van Leeuwen. Het heet: Van horen zeggen. Geschiedenis en uitleg van de bijbel. Het is al meer dan twintig jaar geleden voor het eerst verschenen. Maar ook een aantal keren herdrukt. Ook in dat boek veel aandacht voor de veelstemmigheid in de bijbel. Omdat het boek al jaren op de markt is, is het antiquarisch voor een paar euro te koop (bijvoorbeeld via de website www.antiqbook.nl).

Ten slotte: de tijd waarin we gewend zijn groothuisbezoek te houden komt er ook weer aan. We hebben afgesproken, dat ik probeer er dit jaar in alle groepen bij te zijn. Op die avonden zullen we ook stilstaan bij het jaarthema van ‘Een goed verhaal’. Daarbij zullen we op een bijzondere manier proberen een bekend bijbelverhaal dichter naar ons toe te halen.

Hartelijke groeten, ds. Dirk van Keulen