Categorie: Predikant

De tuin – Een paar woorden van de dominee

Pasen – Een paar woorden van de dominee

Stille Zaterdag – Een paar woorden van de dominee

Goede Vrijdag – Een paar woorden van de dominee

Witte Donderdag – Een paar woorden van de Dominee

Palmpasen – Een paar woorden van de dominee

Een paar woorden van de dominee

Normaal gesproken zijn het kerkgebouw de Schakel en de mensen die daar lid van zijn het middelpunt van de Protestantse Gemeente Luttelgeest. Gedurende deze rare dagen waarin de wereld van veel mensen een stuk kleiner is geworden, zoekt dominee Dirk van Keulen naar andere vormen van samen zijn.

Pas op de plaats.

De dokter keek me aan en zei: ‘dan is het nu tijd om pas op de plaats te maken’. Ik was er even stil van. Ik had me bij hem gemeld met rugpijn. Er is een foto gemaakt. Die brengt een probleem aan het licht, dat hoogstwaarschijnlijk zichzelf oplost. Maar het duurt wel even.

‘Ja, pas op de plaats!’, zei hij nog een keer.

 

Sinds dat moment gaan die woorden af en toe in me rond.

Pas op de plaats: nee, dat is niks voor mij.

 

Ik dacht wel: het is ook wel een uitdrukking die past bij de tijd van het kerkelijk jaar waar we nu in zitten. De veertigdagentijd is immers begonnen. Tijd van bezinning.

Een paar weken geleden had ik een bijlage van de krant even opzij gelegd omdat daar zo’n fraaie variant op de titel van een veelbekeken televisieprogramma op stond: ‘Heel Holland vast’. Maar daar ga ik nu verder niks over schrijven.

We maken pas op de plaats: we denken eens na over waar we staan. Hoe gaat het? En met de mensen om ons heen? En met ons werk? En met ons bedrijf? En met de vogels op het erf of in de tuin? En met de wereld?

En hoe zou het met God gaan? En hoe is onze relatie met God?

Zou God ook weleens pas op de plaats maken?

 

Met hartelijke groeten,

ds. Dirk van Keulen

Een goed verhaal – in vele stemmen.

Afgelopen maanden hebben we ons in vorming- en toerusting-activiteiten bezig gehouden met het jaarthema van de Protestantse Kerk in Nederland: ‘Een goed verhaal’.

In een grote groep zaten we dicht opeengepakt in de consistorie om Paulus’ Brief aan Filemon te lezen. We ontdekten dat Paulus het opneemt voor een weggelopen slaaf.

In een klein groepje hebben we Bijbelvertalingen vergeleken. We lazen een bekend verhaal (de barmhartige Samaritaan) in zes vertalingen: zes kolommen naast elkaar. Welke vertaling spreekt je nu het meest aan? Er waren meer mensen uit Bant (3) dan uit Luttelgeest (2). We zouden zo’n avond nog een keer kunnen doen – laat maar weten of er interesse voor is.

En in een weer iets grotere groep heb ik vorige maand verteld over de geschiedenis van de gereformeerden en de bijbel: hoe keken zij tegen de bijbel aan? Hoe legden ze de bijbel uit? En wat is er in de loop van ongeveer honderd jaar veranderd?

 

Natuurlijk is het binnen kerk en geloof allereerst van belang om de bijbel zelf te lezen. Maar de bijbel is niet altijd even makkelijk te begrijpen; laat staan te verbinden met je eigen leven. Daarom kan het ook helpen om over de bijbel te lezen. Maar wat kun je lezen? Wanneer je een boekwinkel binnenloopt of op internet zoekt, valt er een boekenkast over je heen. Daarom wil ik dit stukje gebruiken om reclame te maken voor een boek (of beter gezegd: twee boeken).

 

Het boek dat ik bedoel is geschreven door John Barton, die werkte voor de Universiteit van Oxford in Engeland. Het verscheen vorig jaar. En eind vorig jaar verscheen ook de Nederlandse vertaling ervan. Het heet: De Bijbel; ondertitel: Het boek, de verhalen, de geschiedenis.

Barton heeft zijn leven lang onderzoek gedaan naar de bijbel. Zijn kennis is enorm. En hij heeft nu alles samengebracht in dat ene boek. Een heel dik boek. In 732 bladzijden vertelt hij hoe de bijbel als boek – als verzameling geschriften – is ontstaan en hoe de bijbel in de loop van de eeuwen is gelezen en geïnterpreteerd.

We lezen natuurlijk over de twee verzamelingen die samen de bijbel vormen en die we kennen als Oude en Nieuwe Testament. Barton vertelt over historische achtergronden waarbinnen de teksten zijn ontstaan. En we lezen ook over soorten teksten: verhalen zijn iets anders dan Psalmen, wetsteksten iets anders dan profetieën, evangeliën iets anders dan brieven.

Veel nadruk valt op de veelheid van stemmen die er in al die geschriften van Oude en Nieuwe Testament klinkt. Die veelstemmigheid betekent ook, dat niet al die stemmen hetzelfde zeggen. Dat is niet erg. Speel stemmen niet tegen elkaar uit, maar laat ze elkaar aanvullen. Ik vind het een prachtboek.

 

Verwacht ik nu ook dat jullie in groten getale naar de boekwinkel rennen om dit boek te bestellen? Om eerlijk te zijn: nee, dat verwacht ik niet. Er kleeft namelijk één nadeel aan het boek. En dat nadeel is: het is heel duur – maar liefst vijftig euro. Dat was mij ook te veel. Daarom heb ik voor iets meer dan dertig euro het Engelse origineel gekocht: A History of the Bible. The Book and its Faiths (let op: Barton schreef al eens eerder een boek onder de titel A History of the Bible – kijk dus goed naar de ondertitel als je het boek zou willen kopen).

 

Vijftig euro is wel heel veel. En niet iedereen leest zo makkelijk het Engels. Is er dan niet iets anders? Gewoon in het Nederlands. En niet zo duur.

Ja hoor! Dan denk ik aan een boek van Marius (Th.M.) van Leeuwen. Het heet: Van horen zeggen. Geschiedenis en uitleg van de bijbel. Het is al meer dan twintig jaar geleden voor het eerst verschenen. Maar ook een aantal keren herdrukt. Ook in dat boek veel aandacht voor de veelstemmigheid in de bijbel. Omdat het boek al jaren op de markt is, is het antiquarisch voor een paar euro te koop (bijvoorbeeld via de website www.antiqbook.nl).

Ten slotte: de tijd waarin we gewend zijn groothuisbezoek te houden komt er ook weer aan. We hebben afgesproken, dat ik probeer er dit jaar in alle groepen bij te zijn. Op die avonden zullen we ook stilstaan bij het jaarthema van ‘Een goed verhaal’. Daarbij zullen we op een bijzondere manier proberen een bekend bijbelverhaal dichter naar ons toe te halen.

Hartelijke groeten, ds. Dirk van Keulen

Goede machten

Dit nummer van ons kerkblad verschijnt begin januari. Daarom is het passend om te beginnen met jullie allen alle goeds toe te wensen. Wat dat goede is, is niet voor iedereen hetzelfde. Het kan in het leven van de een best iets anders zijn dan in het leven van de ander. Immers, wanneer je oud bent, niet meer zo goed ter been, kijk je anders naar de zegeningen die je gelukkig maken, dan wanneer je jong bent.

 

Ik kan het niet laten aan het begin van dit jaar een lied naar voren te halen – nummer 511 in ons Liedboek:

Door goede machten trouw en stil omgeven,
behoed, getroost, zo wonderlijk en klaar,
zo wil ik graag met u, mijn liefsten, leven,
en met u ingaan in het nieuwe jaar.

Wil nog de oude pijn ons hart vernielen,
drukt nog de last van ’t leed dat ons beklemt,
o Heer, geef onze opgejaagde zielen
het heil waarvoor Gij zelf ons hebt bestemd.

En wilt Gij ons de bittere beker geven
met gal gevuld tot aan de hoogste rand,
dan nemen wij hem dankbaar zonder beven
aan uit uw goede, uw geliefde hand.

Maar wilt Gij ons nog eenmaal vreugde schenken
om deze wereld en haar zonneschijn,
leer ons wat is geleden dan herdenken,
geheel van U zal dan ons leven zijn.

Laat warm en stil de kaarsen branden heden,
die Gij hier in ons duister hebt gebracht,
breng als het kan ons samen, geef ons vrede.
Wij weten het, uw licht schijnt in de nacht.

Valt om ons heen steeds meer het diepe zwijgen,
de eenzaamheid, die nergens uitkomst ziet,
laat ons dan allerwege horen stijgen
tot lof van U het wereldwijde lied.

In goede machten liefderijk geborgen
verwachten wij getroost wat komen mag.
God is met ons des avonds en des morgens,
is zeker met ons elke nieuwe dag.

Het is, zoals uit de eerste strofe duidelijk wordt, een nieuwjaarslied. Misschien wel het meest indrukwekkende nieuwjaarslied dat ik ken. Het werd ter gelegenheid van de jaarwisseling van 1944-1945 geschreven door Dietrich Bonhoeffer.

Bonhoeffer werd geboren in 1906 en groeide op in Berlijn. Van 1923-1927 studeerde hij theologie, eerst in Tübingen, later in de stad waar hij opgroeide (theologiestudenten in Duitsland wisselden vaak een keer van universiteit waar zij studeerden). Hij werkt een tijdje als pastor in een Duitse gemeente in Barcelona. Hij werkt en studeert in New York. Hij is pastor van een Duitse gemeente in een voorstad van Londen. In 1935 keert hij terug naar Duitsland om leiding te gaan geven aan het predikantenseminarie in Finkenwalde. Tijdens de jaren van de Tweede Wereldoorlog raakt hij betrokken bij het verzet tegen de nazi’s.

Later dit jaar zullen we stilstaan bij het feit dat 75 jaar geleden er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. Binnen kerk en theologie zullen we er dan ook aan denken, dat 75 jaar geleden een einde kwam aan Bonhoeffers leven. Hij werd namelijk vlak voor het einde van de oorlog, op 9 april 1945, op persoonlijk bevel van Hitler vermoord.

Het lied ‘In goede machten’ schreef Bonhoeffer in de gevangenis. Het is een lied dat getuigt van groot vertrouwen in God. Want waar op dat moment binnen en buiten de gevangenis de machten van het kwaad rondgaan, schrijft hij over goede machten die ons ook omgeven – goede machten, waarin wij liefderijk geborgen zijn.

*

*   *

Er zou meer over het lied te schrijven zijn – over de oude pijn, over die bittere beker, over diepe zwijgen en de eenzaamheid, die nergens uitkomst ziet.

Maar opdat dit stukje niet te lang wordt, nu nog een paar woorden over een ander thema: kerkbalans 2020. Binnen het moderamen hebben we afgesproken, dat ik daar ook iets over zou schrijven.

De meesten van jullie weten volgens mij wel, waar de actie ‘kerkbalans’ voor staat. Aan het begin van elk jaar gaan de kerkrentmeesters rond met brieven waarin zij vragen om een bijdrage voor het werk van de kerk in het dorp. Afgelopen jaren heb ik talloze keren horen zeggen dat het belangrijk is, dat er een kerk in het dorp blijft. Dat begrijp ik: het is voor het dorp van wezenlijk belang dat er een plaats, een gebouw blijft, waarin mensen samen kunnen komen – om te zingen en te bidden, om stil te zijn en een kaarsje aan te steken, om uit de Bijbel én andere bronnen te lezen op zoek naar zin. Bij die ‘zin’ horen voor mij bijvoorbeeld de goede machten, waar het lied van Bonhoeffer over spreekt. En niet alleen het gebouw is belangrijk: ook de gemeenschap. Als predikant probeer ik daar mijn bijdrage aan te leveren.

In de brief van over ‘kerkbalans’ staat een vraag: wat is de dorpskerkgemeenschap jou waard? Net zoals het lied van Bonhoeffer het waard is om bij stil te staan, is dat een vraag om niet te gauw overheen te lopen. Wil er in Luttelgeest een dorpskerk kunnen blijven, dan is jouw bijdrage daaraan heel welkom. Ik hoop dat jullie allen voor komend jaar een gulle bijdrage toezeggen!

Hartelijke groeten, ds. Dirk van Keulen

Laad meer